Aydın’da 61 yıldır bitmeyen yas

Türkiye tarihine "kara leke" ve “demokrasi cinayeti” olarak geçen 27 Mayıs askeri darbesiyle idam edilen Adnan Menderes’in yası memleketi Aydın’da hala devam ediyor.

Mehmet Aktaşgil
Mehmet Aktaşgil Tüm Haberleri
+2
Haber albümü için resme tıklayın

ABD’nin operasyonu olduğu konusunda neredeyse tüm yakın tarih, istihbarat ve siyaset uzmanlarının hem fikir olduğu, düşük rütbeli 37 subayın ordudaki komuta kademesini etkisiz hale getirmesiyle Tümgeneral Cemal Madanoğlu'nun komutanlığında gerçekleştirilen Cumhuriyet tarihinin ilk darbesi 27 Mayıs 1960 askeri ihtilalinin üzerinden 61 yıl geçti. 

27 Mayıs tarihli bu “demokrasi cinayeti”; sanayi ve tarımda milli kalkınma, Kıbrıs meselesi ve Ortadoğu’daki ‘antiemperyalist’ hamleleri nedeniyle İngiltere ve ABD’nin düşmanı haline gelen Adnan Menderes’in başında olduğu Demokrat Parti’ye karşı yapılmıştı. İhtilali gerçekleştiren “cuntacı” kuklalar ise darbeyi Menderes hükûmetinin “Ezanı tekrar Arapça okutarak Kemalizm’e ihanet ettiği” ve daha sonraki yıllarda da seçimle gelmiş sivil iktidarları tedhiş etmek için sık sık kullanıma alınacak olan “Laik rejimi tehdit ettiği” için yaptıklarını söyleyeceklerdi.

İHTİLALİ “İNÖNÜ” HABER VERDİ
Türkiye tarihine "kara leke" ve “demokrasi cinayeti” olarak geçen 27 Mayıs askeri darbesinin elbette “sivil” kanadı da vardı. Üniversiteliler, akademisyenler, basın kuruluşlarının da aktive oldukları günlerde CHP Genel Başkanı İsmet İnönü, 18 Nisan 1960'ta, Meclis'te yaptığı konuşma ile darbenin yapılacağını soğukkanlılıkla ve demokrasi tarihine “kara harflerle” geçen şu cümlelerle haber veriyordu.

“Şartlar tamam olduğunda milletler için ihtilal meşru bir haktır. Böyle bir ihtilal bizim dışımızda, bizimle münasebeti olmayanlar tarafından yapılacaktır. Biz demokratik rejim dedik, demokratik rejim kurulmuştur.  Bu demokratik rejim istikametinden ayrılıp baskı rejimi haline götürmek tehlikeli bir şeydir... Bu yolda devam ederseniz, ben de sizi kurtaramam.”

Afyon milletvekili Murat Ali Ülgen’in "Meclis kürsüsünden ihtilal beyannamesi okudun paşam" dediği CHP lideri İsmet İnönü’nün bu konuşmasından 39 gün sonra, takvimler 27 Mayıs 1960’ı gösteriyordu ve ihtilal oldu.

MENDERES’İ “ÖĞRENCİLERE DARP ETTİRDİLER”
İhtilalin Adnan Menderes tarafından “Tek Adam”lığına ağır darbe indirilen İsmet İnönü tarafından planlandığı iddiaları o günden bugüne sürekli olarak dillendirildi. 27 Mayıs 1960 darbesinin başladığı saatlerde Binbaşı Muhsin Batur tarafından gözaltına alınan Başbakan Menderes’in Harp Okulu’nda öğrencilere ‘darp ettirildiği’ de Türkiye Cumhuriyeti demokrasi tarihine geçmiş “utanç” tablolarından biridir.

TEK ADAM’A KARŞI “YETER! SÖZ MİLLETİN” DEDİ
Kurtuluş Savaşı'ndaki başarıları neticesinde İstiklâl Madalyası sahibi olan Menderes, milletine hizmet etmek için Aydın milletvekili olarak girdiği Büyük Meclis’te, Mustafa Kemal Atatürk'ün ölümünün ardından CHP'nin başına geçerek “tek adam” olan İsmet İnönü'nün bütün üretim araçlarını devletleştirme faaliyetlerine sessiz kalmayarak karşı çıkmıştı. Bunun üzerine İnönü’nün isteği ile CHP'den ihraç edilen Menderes “Yeter! Söz Milletindir” diyerek Demokrat Parti’yi kurmuş, iktidarında Türkiye ekonomisini ortalama yıllık %7,8 oranında büyütmüş, gayri safi millî hasılasını da Dünya toplamının binde 6.43'ünden, binde 7.52'sine yükseltmişti.

ÇAKIRBEYLİ’DE HEP HÜZÜN
Adnan Menderes’in milletine, memleketine hizmet etmekle geçen ömrü, 17 Eylül 1961'de saat 13:21'de, 27 Mayıs darbesini gerçekleştiren cuntacıların özel olarak kurdukları daha baştan sonu belli mahkemenin 9 ay 27 gün süren yargılama işkencesinin ardından verilen kararla, İmralı Adası'nda “idam edilerek” son buldu.

Menderes'in doğup büyüdüğü Çakırbeyli Mahallesi'ndeki hemşerileri o “kara” günden beri tam 61 yıldır bitmeyen bir hüznü yaşıyor. Hemşehrisi olmaktan dolayı gurur duydukları Adnan Menderes'i çok özlediklerini belirten Çakırbeyli Mahalle Muhtarı Özer Orçan, "O bir demokrasi mimarıydı. Sandıkla iktidara gelmiş ve bizim başımızın tacıydı. Fakat 27 Mayıs, tarihe bir kara leke olarak geçti” diyor.

“KENDİ TOPRAKLARINI HALKA DAĞITTI”
Ülkesine yaptığı hizmetlerin yanı sıra kendisine ait binlerce dönüm tarım arazisini hemşerilerine ücretsiz dağıttığını söylediği Adnan Menderes’in halkın gönlüne taht kurmuş biri olduğunu da belirten Aydınlı Muhtar Orçan, şunları söylüyor: “Menderes, burada herkesi toprak sahibi yapan biriydi. Bizim için büyük bir eserdi. Onun topraklarıyla karnımızı doyuruyoruz. Adnan Menderes tarif edilemez biriydi. Ülkenin gözlerini açan, yollarını, okullarını, barajlarını yapan dahi bir başbakanımızdı. Biz hala onun yasını tutuyoruz."

PIRLANTA GİBİ BİR ADAMDI
Demokrat Parti'nin 50’li yıllarda mahalle sorumlusu olan Halil İbrahim Şengün (94) de Menderes'i “Memleketin babasıydı. Köylüsünü çok severdi. 35 bin dönümlük arazisini köylüye ücretsiz dağıttı” diyerek rahmetle anıyor. Adnan Menderes'in hemşehrileriyle yakından ilgilendiğini anlatan Şengün, “Adnan Menderes pırlanta gibi bir adamdı. Çok kez Ankara’ya yanına gittim. Çok nazik bir adamdı. Bizi görünce hemen ayakta karşılar, hal hatır edip 'bir ihtiyacın var mı' diye sorardı. Memlekete geldiğinde de hiç durmazdı, köyleri gezer, 20-30 köy var, onların kaç kişi yaşadığını öğrenir, o kadar nüfusluk arpa buğday verir, karnını doyurur, o adam sevine sevine evine giderdi” diyor.

Merhum Başbakan Menderes’i çok sevdiğini anlatan 94 yaşındaki Halil İbrahim Şengün, “Menderes döneminde köylünün cebi para gördü. Yaşadık yani... 27 Mayıs darbesini yapanlar memleketi 100 sene geriye götürdü? Bir gün albaya, o asılmasın onun yerine ben asılayım dedim, vallahi dedim" diye konuştu.

“ONUN KÖYLÜSÜ OLDUĞUM GURURLUYUM. "
Çakırbeyli Mahallesi'nde Menderes'e ait çiftlikte babasıyla birlikte o dönem bahçıvanlık yapan 91 yaşındaki Münevver Çıkrık da Adnan Menderes'i hatırladıkça gözleri yaşla dolan hemşehrilerinden. Menderes’in çok iyi bir insan ve halkın içinden biri olduğunu vurgulayan Münevver Çıkrık, "Çiftliğe geldiğinde daha ben ona ‘hoş geldin’ diyemeden o bana ‘nasılsın kızım’ diye sorardı. Çok iyiydi. Güler yüzlü bir adamdı. Darbe olduğunda çok üzüldüm. Sokakta oturuyorduk babam geldi anlattı darbe oldu diye. O zaman dünya başımıza yıkıldı. Çok ağladım. Çok kötü bir gündü. Millet dışarıya çıkamıyordu. Bir yere gidemiyorduk. Yassıada davalarında her gün kahrolduk, üzüldük. Hele o asıldığı gün gazete getirdiler. Öyle beyazlar içinde görünce bayılmışım. Çok seviyorduk onu. Herkes çok severdi. Menderes'ten önce her şeyi karneyle alıyorduk. Menderes gelince milletin cebi para gördü. Her şey bollaştı ve güzelleşti. Şu an bile anlatırken tüylerim diken diken oluyor. Menderes zamanında çok güzel günlerimiz oldu. Onun köylüsü olduğum için mutlu ve gururluyum” dedi.

26 May 2021 - 13:10 - Gündem

Muhabir Mehmet Aktaşgil


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Manşet Aydın Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Manşet Aydın hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Manşet Aydın editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Manşet Aydın değil haberi geçen ajanstır.



Aydin Markaları

Manşet Aydın, Aydin ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (256) 315 77 79
Reklam bilgi