Polonya’nın Rusya ile jeopolitik kavgası

Rusya-Ukrayna arasındaki sorun devam ederken, Rusya’nın bölgede uğraştığı bir diğer aktör ise, Batı’nın da desteğini alarak özgüvenli bir tutum ve davranış sergileyen Polonya olarak öne çıkmaktadır. 37,95 milyon nüfusa sahip Polonya’nın jeopolitik önemi Ukrayna-Rusya savaşı ile oldukça artmıştır. Polonya’nın Ukrayna ve Rusya arasında köprü niteliğinde bir ülke olması da bunun sebeplerindendir.
Polonya’nın uzun zamandır gündemde olan silahlanma projeleri savaş sebebiyle oldukça hız kazanmış durumdadır. Polonya elinden geldiğince silahlanmaya çalışırken, bu durum ise ülkenin bir tampon görevi üstlendiğini göstermektedir. Polonya’nın savaş hakkındaki tutumu ise diğer Orta Avrupa ülkeleri gibi Rusya’ya boyun eğdirmekten yana olarak karşımıza çıkmaktadır. Rusya’ya karşı AB yaptırımlarının ağırlaşması için uğraşması da bu tutumu destekler niteliktedir. Polonya’nın ABD’den en modern ekipmanları M1 A2 SEP v.3 ile 250 Abrams ana muharebe tankı alacağı ve 28’inin bu yıl içinde verileceği açıklanmıştı. Polonya’nın bölgede Rusya için ciddi bir tahrik oluşturduğu fikri uzun süredir Kremlin tarafından ifade edilmektedir. Nitekim bu tehdidin bir sonucu olarak Rusya, Bulgaristan ve Polonya’ya 27 Nisan tarihi itibarıyla doğalgaz akışını durduracağını bildirmiştir. Polonya ve Bulgaristan’a yönelik Rus gaz tedarikinin kesilecek olması, Moskova ile Avrupa arasında enerji arzı ve Ukrayna'daki savaş konusunda yaşanan anlaşmazlıklarda bir tırmanış olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, Rusya mevcut anlaşmaları siyasallaştırmıştır. Kısa vadede bu politika ile kazanacağı fikriyatında olan Rusya için yakın gelecekte ciddi sorunlar ortaya çıkacaktır. Avrupa’nın gaz ihtiyacı Rusya’nın ise gıda vb. diğer Avrupa menşeli tedariklerin sağlanamaması bölgede karşılıklı olarak sorunlar çıkaracaktır. Putin daha önce gaz satışında ödemelerin Rus rublesi ile gerçekleşeceğini açıklamıştı. Rusya ile doğalgaz tedarik sözleşmesi bu yılın sonunda sona erecek olan Polonya, Rus enerji şirketi Gazprom'a gaz tedariki için ruble olarak ödeme yapmayı kabul etmeyeceğini ve sözleşmeyi uzatmayacağını cevap olarak duyurmuştur. Polonya, ihtiyacı olan petrolün yüzde 64’ünü, gazın yüzde 46'sını (yıllık yaklaşık 10,2 milyar metreküp) ve kömürün yüzde 15’ini Rusya'dan ithal etmekte. Avrupa Birliği ülkeleri arasında enerji ihtiyacı için Rusya'ya en bağımlı olan ülke Slovakya olurken Polonya, Litvanya ve Finlandiya'nın enerji ihtiyacının yaklaşık üçte ikisi Rusya'dan temin edilmektedir. Rusya’nın gaz kesintisi kararı kuşkusuz ki Polonya’nın Rusya’ya yönelik yaptırımlarının ardından gelmiştir. Rusya için Polonya’nın böylesi bir tutum içerisine girmesi sürpriz olmamıştır.
Polonya bilindiği üzere NATO’nun doğu kanadında yer almakta ve şimdiden ittifakın örnek üyesi olarak isimlendirilmektedir. Rusya’nın Ukrayna’yı işgalini meşru bir zemine oturtmaya çalıştığı süreçte, Ukrayna’nın NATO’ya dahil olmasını ön plana çıkartarak bir tehdit algıladığını açıklaması bugün sınır komşusu olan Polonya’nın ciddi bir NATO tehdidi olarak yanı başında ön plana çıkmasına vesile olmuştur. Polonya’nın ekonomik harcamaları analiz edildiğinde, harcamaların üçte ikisinin savunma alanında harcandığı görülmektedir. Son dönemdeki ilişkiler her ne kadar sorunlu ve tehditler ile gelişmiş olsa da, elbette bölgede Ukrayna’dan sonra Polonya’ya girebilecek bir Rusya görülmesi olası değildir. Ancak Polonya için ciddi bir güvenlik tehdidi olarak algılanan Rusya, son dönemde Polonya’nın alışık olmadığı davranışlar sergilemesine neden olmaktadır. Bu tehditten kaynaklı olarak Polonya 2023’ten itibaren gayri safi yurtiçi hasılasının yüzde üçünü savunmaya harcayacağını açıklamıştır. Polonya aynı zamanda Amerika’dan muhabere tanklarını satın alması ile birlikte toplamda bin yüz on beş muhabere tankı ve iki bini geçkin piyade tankı ile Avrupa’daki NATO ülkeleri arasında en büyük tank ordusuna sahip devlet olacaktır. Rusya-Ukrayna savaşından sonra Polonya’nın bir cephe devleti olduğu gerçeği su götürmez gerçektir. 1970/80’lerdeki Almanya’nın görevini Polonya üstlenmiş görünürken, Doğu Avrupa’nın içinde bulunduğu girdap bölge aktörleri için büyük bir soru işareti olarak ortadadır.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) Daimi Üyesi olan Rusya’nın, uluslararası hukuku ilhak ederek egemen bir devletin sınırlarına girmesi ve işgal etmesi diğer aktörlerin var olan düzene ve uluslararası hukuk normlarına olan güvenini tamamen yok etmiştir. Son dönemde jeopolitik önemi artan Polonya’nın ise bir şekilde Rusya’nın paralı askerleri Wagner militanları veya Ukrayna’da kullanılan Çeçen ve Belarus orduları ile Rusya tarafından saldırıya maruz kalmayacağının garantisi yoktur. Polonya’nın bir NATO ülkesi olması, her saldırıyı bir şekilde meşru bir sebebe bağlayan Rusya için bir sorun teşkil etmeyebilir. Rusya’ya olan coğrafi yakınlığı, Polonya’nın Rusya ile jeopolitik kavgasının ana nedenidir. Dünya’nın, BMGK daimi üyesi olan Rusya’yı Ukrayna’da durduramaması Rusya’ya büyük bir özgüven vermiştir. Dolayısıyla, Polonya’nın uluslararası sistem içerisinde uluslararası örgütlerin ve uluslararası hukuk normlarının zaman zaman pasif ve yetersiz kalacağının bilincinde olması gerekmektedir. Tarih çok kez bu durumun yaşandığına şahitlik etmiştir. Devletlerin nihai dostu ancak devletlerin bilhassa kendileridir.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Mustafa Kökmen - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Manşet Aydın Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Manşet Aydın hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Manşet Aydın editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Manşet Aydın değil haberi geçen ajanstır.



Aydin Markaları

Manşet Aydın, Aydin ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (256) 315 77 79
Reklam bilgi