TOPLUMSAL GELİŞİM VE PRAGMATİST FELSEFE İLİŞKİSİ

PRAGMATİZM (Faydacılık)

Doğruluğu ve gerçekliği tek yanlı olarak yalnızca eylemlerin sonuçlarıyla değerlendiren ve yalnızca “ fayda” açısından bakan felsefi bir akımdır.
Pragmatizmin kurucusu Willian James’ e göre ; “ Bütün kuramlar, bütün bilgiler,insan yaşamına katkı yaptıkları, insanın amacına yardımcı oldukları sürece anlamlıdır”
Birçok kişi veya kurum pragmatizmi kendi pencerelerinden bakmışlar ve yorumlamışlardır. Kimileri din ile pragmatist düşünceyi kıyaslamış, kimileri iktisat ile pragmatist düşünceyi karşılaştırmış, kimileri de sosyal toplum ve eğitim konularıyla pragmatist felsefeyi yorumlamıştır.

Dünyadaki her düşünce, farklı konuların , farklı bilimlerin ortaya çıkmasına, mevcut bilimlerin gelişmesine yardımcı olmuştur. Düşünce, pozitif bilimlerin gelişmesini sağlamıştır. Dünyadaki gelişme pozitif bilimlerin gelişimiyle alakalıdır ve insan-toplum odaklıdır.
Pragmatist felsefe, verimliliği artırmaya yönelik bir “fayda” dan bahsetmektedir. 20 yy. başlarında tanımlanan pragmatist felsefe, Batı toplumlarının ve Amerikan’ın gelişimini sağlamıştır.

Pragmatizmi yalnızca ekonomik sistem açısından irdelememek gerekir. Sosyal toplum açısından da pragmatizm, katma değer üreten bir akım olarak görülmektedir.
Eleştirisel olarak, pragmatizmin “ fayda” yı ön plana çıkarmasının, bencillik ve ego yaratacağı görüşünde olanlar vardır. Faydacılığı, bencillik ve ego olarak görmek doğru değildir. Burada bireysel “ fayda” nın toplumsal “fayda” yaratacağı düşüncesi öne çıkarılmaktadır. Bireysel faydanın toplumsal faydaya dönüşümü ve “fayda” nın sağlayacağı gelişim öngörülmektedir.

Eleştirisel bakış elbette olacaktır. Ancak, pragmatist düşüncenin başladığı, yüzyıl öncesindeki yönetim sistemleri, toplumsal yapı, tarihsel, kültürel ve eğitim gibi faktörlerle bugünü karşılaştırmak doğru olmayacaktır.

İnsan ve ülkelerin öncelikle kendileri için faydalı olabilecek eylemlerde bulunması, İnsan ve toplum doğasının gereğidir. Kimileri buna “ çıkar, menfaat “ gibi sıfatlar takabilirler. Bu duygu ve eylemler normaldir. Anormal olan kendi çıkar ve menfaatleri için başkalarının haklarına tecavüz etmektir. Bu anormallik, bilimin düşünmesi ve çözüm bulması gereken bir durum değildir. Hukukun çözüm bulması gereken sorunlardır. Hiç bir kimse, Dünyada savaşlarda kullanılıyor diye, dinamiti bulan kimyager-mühendis, bilim insanı Alfred NOBEL’ e kızmaz herhalde.

Günümüzde uygulanan ekonomik ve sosyal sistemin performansı “ fayda” ya göre ölçülmektedir. İktisat bilimi “ fayda” yı esas almaktadır. Sosyolojik olarak, toplumsal gelişim “ toplumsal fayda “ esasına göre sistemleştirilmiştir. Toplumsal yaşamı düzenleyen tüm disiplinlerde halen “ fayda” sonuç olarak amaçlanmaktadır. Bu durum, pragmatist felsefenin günümüzde de ağırlıklı olarak uygulandığının göstergeleridir.
Pragmatizm dinamik bir felsefi akımdır. Yaşanılan her zamanda uygulanabilirliği vardır.

Neolitik çağla başlayan sosyal toplumsal sistem, sürekli gelişme göstermiştir. Tarihsel gelişim sürecine baktığımızda, gelişimin tüm evrelerinde, düşüncenin yarattığı eylemlerin sonuçlarını “ fayda” nın pozitif etkilerini görürüz. Pragmatist felsefenin, 20 yy başlarındaki tanımlanmasından önce de uygulanagelen bir sistem olduğu, insanlık tarihiyle alakalı kazı ve buluşlardan da anlaşılmaktadır.

Yaşam içinde tüm disiplinler, birbirleriyle iletişim ve eşgüdüm içersindedirler. Birçok disiplin birarada, bireysel ve toplumsal yaşamı düzenlerler. Bu nedenle, bireysel ve toplumsal yaşam içinde “ pragmatizm” i tek başına ele alıp değerlendirmek doğru olmaz. Pragmatizm toplum yaşamını etkileyen ve katkı sağlayan akımlardan sadece birisidir.

Dr. İsmail SERİNKAN

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar İsmail Serinkan - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Manşet Aydın Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Manşet Aydın hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Manşet Aydın editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Manşet Aydın değil haberi geçen ajanstır.



Aydin Markaları

Manşet Aydın, Aydin ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (256) 315 77 79
Reklam bilgi