Paranın tarihçesi ve kripto paralar

Para, ödeme ve değişim aracıdır.

Literatüre baktığımızda, tarihsel gelişim içinde birçok maddenin para olarak kullanıldığını görebiliriz. Takas ekonomisinden sonra, ödeme aracı olarak bazı maddeler para olarak kulanılmıştır.

Bunlar; tuz, deniz kabukları, fildişi vs. gibi maddelerdir.

Yakın tarihlerde, kıymetli madenler metal para olarak basılmış ve kullanılmıştır. Metal paralar (altın, gümüş gibi) içinde bulunduğu madenin oranı esas alınarak değerlendirilmiştir.

M.Ö. 118 yıllarında Çinliler deri para kullanmaya başlamışlardır.

Kağıt paraya geçiş, gene Çinliler tarafından ilk defa M.S. 608 yıllarında başlamıştır.

1661 yılında Avrupa’da ilk kağıt parayı İsveçliler kullanmıştır.

17 yy. da Fransa’da para basımı yetkisinin Kraliyet’e verilmesiyle, para basımı merkezileştirilmiştir.

Osmanlı İmparatorluğu’nda ilk kağıt para, Sultan Abdülmecit tarafından 1840 yılında “Kaime-i Mutebere” adıyla piyasaya çıkarılmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti olarak ilk kağıt para, 05.12.1927 tarihinde, birinci emisyon grubu banknotlar olarak dolaşıma çıkarılmıştır.

Modern iktisatta para değişim aracı olmakla birlikte politik araç olarak kulanılmaktadır.

Para basma yetkisi, bir ülkenin egemenlik hakkıdır. Bu hak merkez bankalarınca yürütülür.

Günümüzde yaklaşık 160 çeşit para birimi kullanılmaktadır. Bunların içinde majör (başat) para birimleri Amerikan Doları ile Euro’dur.

Kullanılan kağıt paralar “itibari değer” ifade eder. Herhangi bir karşılığı olmayan para; paranın sahibi ülkenin gücüne/itibarına göre değerlendirilir.

1971 yılında ABD dolarının altın karşılığının kaldırılması ile, kağıt paraların altın veya başka bir değerli maden cinsinden karşılığı yoktur. Bu tarihten sonra para, bir borçlanma belgesi olarak kullanılmaktadır. Bu borç, parayı basan ülkenin borcudur.

Teknolojik gelişmeler sonucunda, elektronik işlemlerin artması ve dijital ortamın gelişmesi ile paranın da şekil değiştirdiğini ve gelecekte farklı para birimlerinin kullanılmaya başlayacağını; bunlar içinde en çok öne çıkanın elektronik ve dijital paralar olduğu bilinmekte ve öngörülmektedir.

Paranın küresel anlamda dolaşımını ve karşılıklı değişim aracı olarak kullanılmasını sağlayan en önemli unsur; para basan egemen ülkenin merkeziyetinde ve garantisinde olmasıdır. Bu anlamda, değişen veya değişebilecek her para biriminin geliştirilmesinin ve kullanılmasının bir sakıncası ve yüksek riski yoktur.

İster kağıt, ister elektronik ve ister dijital olmak üzere ne ad verilirse verilsin, veya nasıl kullandırılırsa kullandırılsın, paraya sahip olan kişi ve kurumun güvende olmasını sağlar.

Küresel boyutta işlem gören kripto paralar konusuna gelince,

Para olarak isimlendiremeyeceğim, çok büyük risk içeren bir oyundur.

Kripto paralar egemen bir devletin uygulamaya koyduğu bir para birimi değildir.

Çeşitli kurumlar veya gruplar tarafından çıkarılan, karşılık değeri ve garantisi olmayan, tamamen oynayanların değerini belirlediği, bir kaybedenin ve bir kazanan tarafın olduğu, çok çok riskli bir oyun sistemi olduğunu düşünüyorum.

Kripto paraların herhangi bir yasal düzenlemesi ve yasal güvencesi yoktur. Böyle riskli bir sisteme ülkemizde yaklaşık beş milyon kişinin dahil olduğu ve dünyadaki büyüklüğünün 1.7 trilyon dolar olduğu söylenmektedir.

Kripto paraların merkeziyeti yoktur.

Yasal mevzuatı da yoktur.

Bu nedenle bir resmi kaydı da yoktur.

Bu sistem birçok mağdur yaratacaktır.

Yurt dışı bağlantılı bu sistemin devlet tarafından müdahale edilmesi ve engellenmesi doğru olacaktır. Ya da yasal mevzuat hazırlanarak kontrol edilebilir ve denetlenebilir bir yapıya getirilmesi gerekmektedir.

Dolaşıma para çıkarma yetkisi devletlerin elindedir. Kripto para olarak elektronik dolaşıma sunulan şeyin para olarak adlandırılması, devletlerin egemenliği açısından da sakıncalı olabilir.

Not; Yazımı 15 Nisan günü yazmış ve yayıma hazırlamıştım. 16 Nisan 2021 günü Merkez Bankası'nın kripto paralarla ilgili yönetmelik çıkardığını ve kripto paraların ödeme aracı olarak kullanılamayacağı kararı aldığını okudum. Çok memnun oldum.

Aklın yolu bir...

Dr. İsmail Serinkan

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar İsmail Serinkan - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Manşet Aydın Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Manşet Aydın hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Manşet Aydın editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Manşet Aydın değil haberi geçen ajanstır.



Aydin Markaları

Manşet Aydın, Aydin ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (256) 315 77 79
Reklam bilgi